| Title - $10.99 | |
|
Zapraszamy do sklepu z odzieza i obuwiem! Naprawde warto!!! Organizujemy seminaria oraz pokazy slajdow o Japonii itd. Kontakt: |
1.2. Wyjaśnienie pojęć z kręgu kultury japońskiej
Jedno z bardziej znanych japońskich powiedzeń mówi: "Ishin-denshin", co znaczy "wspólna komunikacja, która nie potrzebuje słów". Yugen to cecha głęboko zakorzeniona w japońskiej kulturze. Cecha ta charakteryzuje się brakiem werbalności i sugestywnością.38 Japończycy do porozumienia się w danej kwestii wypowiadają mniej wyrazów niż na przykład Europejczycy. Ta cecha Japończyków jest największym problemem dla obcokrajowców mieszkających czy też przebywających z wizytą w Japonii. Yugen jest źródłem wielu gaf. Dlatego niektórzy mówią, że Japończyk z Japończykiem wcale nie potrzebują używać języka, aby się porozumieć ze sobą. Wystarczy spojrzenie, grymas, aby wszystko było jasne. W USA (główny partner handlowy Japonii) popularne są szkoły, które uczą wybierających się do Japonii biznesmenów, jak współpracować z Japończykami. Kurs nie jest wcale tak prosty, jakby się mogło wydawać. Samo nauczenie się tego na przykład, jak nisko się ukłaniać drugiej osobie, wymaga sporej wiedzy i zrozumienia kultury. Japończycy uważają yugen jako piękno używania minimum słów, które budzą maksimum myśli. Poezja haiku (poematy siedemnastosylabowe), uprawiana zresztą przez Czesława Miłosza, właśnie na tym się opiera. Minimum słów - maksimum znaczenia. Zjawisko takie może występować tylko wśród ludu zamkniętego, który przez wiele pokoleń nie miał kontaktu z innymi ludami. Lud wyspiarski jest idealnym podłożem. Warto także zwrócić uwagę na kilkusetletnie epoki trwania Japonii, odizolowanej od reszty świata (patrz 2.1.2. Historia współczesna, str.19). Społeczeństwo takie ma wszelkie możliwości do wytworzenia właśnie takiego typu kultury. 1.2.2. Subtelny styl i elegancka prostota - wabi i sabi Cechy te są najważniejszymi cechami sztuki Japonii. W szczególności ma to znaczenie w ceremonii picia herbaty. Wabi odznacza sens bycia czystym i spokojnym39. Sabi natomiast znaczy wyrafinowana prostota oraz dobry gust. Japończycy poszukują dlatego piękna zawartego w naturze, uwolnienia się od ziemskich przypadłości oraz denerwujących związków międzyludzkich. 1.2.3. Ulotność czasu To jedna z podstawowych cech buddyzmu. Wszystko w życiu przemija, wszyscy kiedyś umrą, wszystko ciągle się zmienia. Ma to swoje odbicie w literaturze Japonii. Traktują o tym takie utwory, jak "Opowieść o Heike" - "Tale of Heike", "Wąska droga do odległej północy" - "Narrow road to the deep north", napisana przez Basho w czasie Edo (patrz 2.1.2. Historia współczesna, str.19). Inny utwór "Ten -foot -square hut" zaczyna się od słów - "rzeka nieustannie płynie, ale woda nigdy nie jest ta sama". Utwory te studiowane są w szkołach powszechnych. Ich ważność mogę przyrównać do twórczości Adama Mickiewicza w Polsce. Wszystkie traktują o transparencji ludzkiego życia.40 1.2.4. Przerwa w czasie i przestrzeni - ma W języku japońskim to po prostu ma. Jest to termin trudny do wytłumaczenia w języku polskim, gdyż, jak sądzę, nie ma odpowiednika. Termin ten jest spokrewniony z pojęciem rytmu i oddechu, i początkowo związany był z muzyką, by później przenieść się do innych gatunków sztuki. W teatrze zauważalny jest w częstym "zamieraniu" aktorów, którzy w ten sposób pozostawiają czas na zastanowienie się nad danym problemem.41 1.2.5. Moralne obowiązki - giri Przetłumaczenie tego terminu również nastręcza wiele trudności. Giri powstało poprzez lata feudalnego systemu panującego w Japonii i odnosi się do relacji podwładny - przełożony, rodzic - dziecko, mąż - żona, brat - siostra, przyjaciele, czasami nawet wrogowie czy partnerzy w biznesie. Jeżeli jednak zmuszeni jesteśmy do zdefiniowania giri, możemy powiedzieć, że jest to uczucie troski o tych, względem których ma się dług wdzięczności. Wtedy to właśnie jest się odpowiedzialnym za ich szczęście, często przekładając własne życie na drugi plan. Jest to szczególne widoczne w związku matka - dziecko. Inną ekspresją giri jest wymiana kart noworocznych. Nieotrzymanie takiej karty od osoby, od której oczekuje się tego (o tym decyduje stopień relacji danych ludzi), może wzbudzić wielki niepokój. Dlatego przeciętna rodzina wysyła około 700 takich kart, oczywiście, sporo ich też otrzymuje. Często, przy okazji robienia biznesu Japończycy właśnie ze względu na giri robią rzeczy, które nam, Europejczykom, wydawać by się mogły nieracjonalne. Jest to jeden z powodów ostrej krytyki Japonii przez społeczeństwa zachodnie. Jednak Japończycy twierdzą, że opłaca się uszczęśliwiać swego przełożonego, a nie dążyć do indywidualnego szczęścia. W Japonii takie gesty grzecznościowe, jak pomoc strasznej osobie na ulicy czy ustąpienie miejsca w autobusie, występują o wiele rzadziej niż na przykład w Polsce. Japończycy nie chcą podejmować wyzwań, które prowadzić będą do pewnego rodzaju długu. Problem tkwi w trudności obiektywnego ustalenia, czy przypadkiem przez nasz czyn nie nadaliśmy danej osobie za dużo giri. Pomagając takiej osobie, wyrażamy jakby otwartość na oddanie, przyjęcie "nagrody". Są to sprawy bardzo trudne. Często zwoływane są całe rodziny, aby w formie konsultacji określić giri, które w tym momencie automatycznie łączy się z poczuciem wstydu. 1.2.6. Wstyd Poczucie wstydu to przysłowiowy kręgosłup mentalności społeczeństwa Japonii. Opinię tę spopularyzowała amerykańska etnolog, Ruth Benedict, w książce "Chryzantema i miecz"42 gdzie zaklasyfikowała japońską kulturę do kultury "wstydu" w opozycji do zachodniej kultury "winy". W zachodnich społeczeństwach zachowanie ludzi kształtuje się generalnie na podstawie poczucia winy, podczas gdy w Japonii zachowanie formuje się na podstawie poczucia wstydu. Japończycy także posiadają poczucie winy, ale na pierwszym miejscu plasuje się wstyd. W szczególności miało to znaczenie dla samurajów, dla których bycie wystawionym na wstyd w obliczu publiczności było równoważne ze śmiercią (przez harakiri lub seppuku). 1.2.7. Konsultacje - namewashi Japończycy nigdy nie podejmują decyzji samotnie. Jeżeli sprawa, w której ma zapaść decyzja, dotyczy w najmniejszym stopniu kogoś innego, zwoływane są narady-dyskusje. Dyskusje te ograniczają nieporozumienia do minimum. W języku japońskim brzmi to namewashi, co dokładnie znaczy odcięcie drzewu korzeni na krótko przed przesadzeniem, tak, aby drzewo mogło być łatwo przesadzone. Wpływa to korzystnie na bardzo pożądaną w Japonii harmonię. 43 1.2.8. Harmonia Shotoku Taishi, który w roku 604 r.n.e. napisał pierwszą japońską konstytucję, w pierwszym punkcie podkreślił, że harmonia jest wartością nadrzędną. Dokument ten był oparty na podstawach konfucjonizmu i buddyzmu, a później był podstawą do tworzenia prawa w Japonii. Jest to kolejna cecha charakterystyczna; spory nie są tu widziane w charakterze konfliktu, ale właśnie problemu, który dotyczy obu stron. Możliwe jest dojście do rozwiązania zadowalającego w jakimś stopniu wszystkich. Strony sporu współpracują ze sobą w poszukiwaniu tego rozwiązania, nie są zaś stronami walczącymi, jak to zwykle bywa w krajach zachodnich. Wpływa to na harmonijne współżycie zarówno w życiu prywatnym, jak i w pracy, w stosunkach pomiędzy firmami oraz na szczeblach oficjalnych, np. pomiędzy administracją państwową a ludźmi interesu. Między innymi dlatego możliwe było prowadzenie tak swobodnej polityki po drugiej wojnie światowej za pomocą tzw. administrative guidance (czyli nieformalnie). Zasadą porządku społecznego w Japonii jest więc harmonia. Jest ona odmienna od zachodniego obiektywizmu i uniwersalizmu. W Japonii poszukuje się idealnej konfiguracji poszczególnych elementów czy jednostek, zamiast stosować do każdej z nich tę samą zasadę.44
|
